De Reis

Het meest grauwe, verstilde, ellendige boek dat ooit is gedrukt, is tegelijk ook het meest weeklagende, ontroerende en alarmerende boek – en dat maakt Reis Naar Het Einde Van De Nacht van Céline uit 1934 mijn favoriete boek ooit. Het timbre, de wisselende locaties, de bijtende spot en totale wanhoop druipen met groteske pennenvegen van het papier, en laten je uitgehold achter.

De grijstinten worden duimendik op het doek aangebracht. Een bloemlezinkje:

--

Het leger vond Céline toch wel het allerverrotste. Hij had helemaal niets met die kloteoorlog. Hij zei:

Zou ik dan de enige lafaard op aarde zijn? Vroeg ik me af. En ik huiverde bij die gedachte!... Verloren tussen twee miljoen heldhaftige idioten, die buiten zichzelf waren, en gewapend tot de tanden?

En daarna:

-O, je bent dus door en door laf, Ferdinand! Je bent afzichtelijk, net een rat…
- Ja Lola, door en door laf, ik verwerp de oorlog en alles wat ermee samenhangt… Ik weet wat ’t is… Ik leg me er niet bij neer… Ik grien er niet over… Ik verwerp ‘m helemaal, met alle mensen die erbij horen, ik wil niks met ze te maken hebben, niets met de oorlog. Al waren ze met negenhonderd vijfennegentig miljoen en ik helemaal alleen, dan nog hebben zij ongelijk Lola, en ik ongelijk, want ik ben de enige die weet wat hij wil: ik wil niet dood.

En daarna:

Bij een mooie begrafenis ben je ook erg bedroefd, maar je denkt toch aan de erfenis, aan de komende vakantie, aan de weduwe die er allerliefst uitziet en temperament heeft, en ook, bij wijze van tegenstelling, dat je zelf nog leven wil, heel lang, dat je misschien nooit dood gaat… Wie weet?
[..]
In de oorlog werd er in de kelder gedanst in plaats van gelijkvloers. De frontsoldaten vonden het best, ze vonden het zelfs leuk. Zodra ze aankwamen vroegen ze ernaar, en niemand vond het vreemd. Eigenlijk is alleen moed vreemd. Waarom zou je moedig zijn? Dan kun je ook aan een worm vragen om moedig te zijn, die is roze en bleek en week, net als wij.

Hij komt uit de oorlog, gaat naar Afrika en naar Amerika. Nog steeds deugt niks. 200 pagina’s verder zegt hij:

In Afrika had ik echt wel het soort eenzaamheid meegemaakt die je niet in de kouwe kleren ging zitten, maar het verlaten gevoel dat je hier in deze Amerikaanse mierenhoop kreeg benauwde je nog meer.

Was het dan alleen ellende in Célines wereld? Veelal, maar als er dan een kiertje liefde doorschijnt, wordt deze weer prachtig beschreven. Hij schrijve:

Om van haar weg te gaan moet ik wel helemaal gek zijn geweest, een gek van het vuile, harteloze soort. Toch ben ik diep in mijn hart dezelfde gebleven, en als morgen de dood mij komt halen, weet ik zeker dat deze nooit zo koud, zo lelijk en zo zwaar zal zijn als de anderen, zoveel liefde en dromen heeft Molly mij in die paar maanden Amerika geschonken.

Stomme nationale motto's

Voor wie dacht dat Nederland een figuur sloeg met hun Franse lijfspreuk, heb ik voor u een selectie gemaakt uit de stomste nationale leuzes ter wereld:

10. Macedonië: Sloboda ili smrt! (Macedonisch - Vrijheid of de dood!)

Zou sloboda nu vrijheid of dood betekenen?

9. Montenegro: Čojstvo i junaštvo (Servisch - Ridderlijkheid en heldendom)

De eerste woorden waar je aan denkt bij Montenegro.

8. Fiji: Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui (Fijisch - Vrees God en eer de koningin)

Met God kun je maar beter geen bonje krijgen.

7. Frankrijk: Liberté, égalité, fraternité (Frans - Vrijheid, gelijkheid, broederschap)

Vrijheid, gelijkheid, en als we dán nog tijd overhebben: broederschap. Omdat het óók op é eindigt.

6. Barbados: Pride and Industry (Engels - Trots en nijverheid)

Ook belangrijke waarden, kennelijk.

5. Botswana: Pula (Tswana - Regen)

Nat.

4.
Turkije: Ne mutlu Türküm diyene! (Turkije - Wat een vrolijkheid te zeggen, ik ben Turk!)

Wat een jolijt moeten de Koerden en Armeniërs ervaren

3. Nooorwegen: Alt er for Norge (Noors - Alles is voor Noorwegen)

Alles is voor Bassie!

2. Oostenrijk: Austriae est imperare orbi universo (Latijn - Het is Oostenrijks bestemming de wereld te overheersen)

Ik wist het, viezerikken! Hitler, Fritzl, Haider, dat kon al geen toeval zijn.

1. Albanië: Feja e Shqiptarit është Shqiptaria (Albanees - Het geloof van Albanezen is Albanisme)

Wat een stom motto.

Grensgevallen

“the theory of the Divine right of the king, which had been the chief political gospel of the early modern period… was replaced by the Divine right of the People” – Albert Cobban

Dat een regeringshoofd niet een machtbasis heeft omdat het ‘nu eenmaal zo is’, is sinds de Franse revolutie compleet aanvaart. Democratisering staat hoog op de agenda van de EU, en diverse partijen laten alleen al door hun naam blijken dat ze een regering voorstaan die zo geloofwaardig mogelijk door het volk gelegitimeerd is. Maar de vraag die mij altijd heeft geboeid is: “then who are the People?”. Wie of wat fixeert een volk? Moeten de Basken hun belastingcenten blijven afdragen aan een Spaanse hoofdstad waar ze geen binding mee hebben? Moeten Afrikaanse stammen dansen naar de pijpen van Fransen en Duitsers die honderden jaren geleden een kaartje tekenden ( - de liniaal is krachtiger dan het zwaard?)? En dan de etnische poel in de Kaukasus, die wordt doorsneden door grenzen die Stalin ooit trok, en waar nu helemaal niemand zich meer in kan vinden.

Hoe zouden de landsgrenzen eruit hebben gezien als na het uiteenvallen van Joegoslavië volkeren hun eigen mate van zelfbeschikking hadden mogen kiezen? Politiek filosoof Harry Beran zegt: ongeveer hetzelfde. Albanezen in Kosovo hadden misschien aansluiting gezocht bij een federaal Albanië, of hadden een wat meer versnipperd Kosovo opgericht, en hier en daar waren wat enclaves afgebakend, maar er zou geen oneindige regressie aan afscheidingsclaims zijn. Volkeren die niet bekwaam zijn zichzelf te besturen zullen aansluiting zoeken in grotere politieke unies, federaties ontstaan van gebonden identiteiten. Gebonden door een taal, door een gedeeld ressentiment (tegen Belgrado bijvoorbeeld) of door geografie. Op de Kaukasus zou deze tabularasahypothese prachtig zijn: alle volkeren vertegenwoordigd in een federatie die gebonden wordt door niet-Russisch zijn.

De werkelijkheid is natuurlijk complexer.

Men hertekent niet graag, en dan blijven twee opties over. Secessieclaims negeren, omdat dat – net als een door “God” aangewezen dynastie laten regeren, heel veel kopzorgen scheelt - of een doekje voor het bloeden geven en separatistisch gebied meer autonomie geven. Zoals Catalonië, zoals Baskenland. Dat ik het met de eerste optie oneens weet u, maar de tweede optie lijkt me op termijn ook erg gevaarlijk.

Ik had het net over bestuurlijk bekwaam zijn als criterium voor onafhankelijkheid. De mate van autonomie die Baskenland en Catalonië nu hebben maakt ze (in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Koerden) 100% bestuurlijk bekwaam. Hoe meer autonomie binnen de oude grenzen ze krijgen, hoe meer vertrouwen deze gebieden krijgen dat ze na een secessie als volwaardige landen kunnen regeren. En op een zeker punt vragen die landen zich natuurlijk af: “wat moet Madrid nog van ons als we zelf zulke prachtige instituties hebben?”.

Een beschaafd Europa moet op beschaafde manier hun leiders kiezen, en moet op een beschaafde manier zijn grenzen vaststellen. Op termijn zal men misschien een bepaling moeten formuleren dat grenzen als een contract gezien kunnen worden die om de zoveel decennia herzien kan worden. Die termijn start dan per land wanneer daar aanleiding voor is. Zo zou het op middellange termijn opportuun zijn als Vlaanderen zich bij Nederland aansluit, als Bessarabië zich bij Roemenië aansluit, als Baskenland zich van Spanje afscheidt, als Oost-Oekraïne en Zuid-Ossetië zich bij Rusland aansluiten.

Het grote bezwaar zal natuurlijk zijn: wakker sluimerende grensconflicten als die in Noord-Ierland nu in godsnaam niet aan! Maar wellicht dat het idee van voorwaardelijke grenzen kan rijpen met de tijd, zoals het idee dat een gekozen (en dus controleerbare) regeringsleider er even in heeft moeten slijten. Of misschien dat het begrip ruimte verder en verder vervaagt waardoor ieder individu zich op gegeven moment bij de staat die hij wil kan aansluiten, zoals je een winkel kiest. Ik hoop in ieder geval op een milde revolutie die de waarden van Westfalen en de Franse revolutie complementeert.

Rivaliteit tussen Brabantse dorpen/ een vrome taalwens

Pas een heel leuk boekje op de kop getikt. De kaft leest:

DR. J.H.A. ELEMANS - WOORD EN WERELD VAN DE BOER: EEN MONOGRAFIE OVER HET DIALECT IN HUISSELING

Het is een boekje uit 1950 dat een uitgebreide beschrijving bevat van allerlei Brabantse woorden en uitdrukkingen (een mooie vond ik ene snoek zò awt dè die vur twie kèrskripkes mòs óp sene snuut ha stòòn). Verder bevat het boek mooie beschrijvingen van lang vergeten Brabantse tradities en feestdagen.

De mooiste passage staat evenwel onder het kopje SCHELDNAMEN VOOR STADJES EN DORPEN, en beschrijft hoe boeren al dichtend hun rivaliteit voor omliggende plaatsen verwoordden:

Amsterdam dè is en stat
Ròwwestèjn dè is en gat
Huusling is ene wotterpoel
Hèèrpe mar en schòjjersboel

In Ravenstein wonen op de kèèjer de Kèèjeschéjters (keienschijters), in Huisseling modderen de dikbille [sic]

De Huusselingse dikbille
Witte nie wa ze vrééte wille
Garstestròj of charstekaf
Door wòrre de Huusselingse dikbille vèt af

In Neerloon, zo weeklaagt men volgens het boekje in Herpen, wordt de voorbijganger niet eens fatsoenlijk begroet. De Herpenaren noemen Neerloners Turken, omdat deze nors en lomp zijn.

In Loe'n woone de Turke
die slòòpw dè ze snurke
èn die der èjge waase
mi snòt èn aase

In Overlangel wonen de Wòtterratte, in Deursen schransen de Brééjvrééters, in Denneburg zijn de Schóttelwaasers doende, in Demen gonzen de Wéspe. In Dieden groeien de Jöwne (ajuinen), in Herpen de Bònne (bonen). De Herpenaren heten dan ook wel de Bònspéllers, omdat ze door het eten van bonen doorlopend aan de diarree zouden zijn. (Ik denk zelf trouwens te weten dat de bijnaam Bònne komt van de bijnaam van de Franse familienaam Bodinot, een naam die zich na Napoleon in Herpen vestigde (opa had het wel eens over de Bònne, als hij het over Herpse Bodinots had)).

Verder kraaien de Hòòne in Macharen en wonen de vèrkens in Lithoijen. De Zeelanders, ten slotte, zijn maar rènne smowsen (joden):

De Zéllantse Smowse
die pisse in der kòwse
die pisse in der schoe-wn
de Zéllantse Smòwse
die witte nie wa se doen.

Het boek sluit af met de mooie woorden:

Heel een bevolking staat op een grens tussen twee tijden, heeft die grens zelfs voor een deel overschreden. [..] Ieder jaar gaan oude woorden verloren. We hebben ons gehaast te verzamelen wat nog niet uit de taal of reeds uit het taalgeheugen verdwenen was. Met oude taalbijzonderhede gaan ook voorwerpen heen, werkwijzen en zeden. [..]

Het aloude landschap wordt gewijzigd door cultuurtechnische werken, de boerderij wordt vernieuwd, de werkmethode gewijzigd. Meer en meer wordt de lichaamsverzorging aangepast aan de eise van een nieuwe hygiëne. De boerenkiel is al lang verdwenen en als hij niet onvervangbaar blijkt, zal de klomp straks ook het veld moeten ruimen. Zelfs de naam van de vader wordt in vele gevallen ongeschik geacht voor de kleinzoon. Meer en meer komt de jonge boer in de stad en daar wil hij zo weinig mogelijk afsteken bij de gewone burgerij. [..]

Religieus staat de dorpspastoor voor een moeilijke opgave. Hoe grijs van haren ook, hij zal een bijzonder grote liefde moeten hebben voor de jeugd van het dorp om deze op de kansel te blijven boeien. [..] Het jonge nageslacht slaat misschien geen kruis meer als de bliksem flitst over de bedreigde velden, maar geloven in het Kruis doet het nog altijd, weliswaar kritischer maar ook bewuster. Dat de vernieuwde taal van straks ook de verklanking moge zijn van een vernieuwd geloof, is tot slot niet onze wetenschappelijke maar vrome wens.

Mark Rutte

Winter 1977: Dries van Agt is geinaugureerd als premier van Nederland, en zal - in God's naam - onze kinderen beschermen.



Winter 1982: Ruud Lubbers is geinaugureerd als premier van Nederland, en zal - in God's naam - onze kinderen beschermen.



Zomer 1994: Wim Kok is geinaugureerd als premier van Nederland, en zal - in God's naam - onze kinderen beschermen.



Zomer 2002: Jan Peter Balkenende is geinaugureerd als premier van Nederland, en zal - in God's naam - onze kinderen beschermen.



Zomer 2010: Mark Rutte is premier van Nederland. WIE ZAL IN GODSNAAM ONZE KINDEREN BESCHERMEN?

Katholieke hiërarchie

Ik heb al vaak pogingen gedaan een overzichtelijke kaart van bisdommen en aartsbidommen in Europa te vinden, maar over de geografische hiërarchie binnen de katholieke kerk is helaas weinig te vinden. Een zegen in dezen is de site catholic-hierarchy.org/ , die enkele praktisch onvindbare feiten en cijfers levert.

De site geeft een overzicht van aartsbisdommen en bisdommen per land, wat je doet beseffen dat praktisch de hele wereld, ook Azië, op deze manier is ingedeeld. Zo heeft China 20 aartsbisdommen en 117 bisdommen. Algerije heeft één bisdom op iedere 750 katholieken. Er zijn op dit moment twee bischoppen met geboortejaar 1906, hoewel de oudste van de twee, Francis Hong Yong-ho de aartsbisschop van Noord-Korea, al een poos niet is gesignaleerd, en het me een mooi maar onwaarschijnlijk beeld lijkt dat hij nog ergens op een troon zetelt. Bisschop Antoine Nguyên Van Thien uit Vietnam is echter nog zeer zeker springlevend, en is daarmee één van de vijf bisschoppen die de honderd gepasseerd is. Slechtst twee bisschoppen zijn nog geen veertig.

Verder zijn er nog cultureelbepaalde hierarchieverschillen. Zo heeft het diepkatholieke Polen 3 dekens, en hebben de VS er meer dan 14.000, en heeft Italië drie keer minder katholieken, maar drie keer zo veel parochies als Brazilië.

Voorts heb ik nog wat gegevens door excel gejaagd:

Landen met het hoogste percentage katholieken
100.00% Saint Pierre and Miquelon
96.55% Italy
95.34% Malta
94.34% Poland
93.52% Equatorial Guinea
93.20% East Timor
92.90% Cape Verde
92.25% Réunion
91.56% Paraguay
90.63% Monaco

Landen met het hoogste aantal bisdommen
Brazil 268
Italy 225
USA 194
India 149
China 117
France 98
México 90
Philippines 86
Colombia 75
Canada 71

Landen met het hoogste aantal priesters
Italy 50148
USA 44906
Poland 28457
Spain 25281
France 21093
India 19946
Germany 18365
Brazil 16853
México 14618
Canada 8441

Landen met het hoogste aantal parochies
Italy 25694
Spain 22068
USA 19081
France 18844
Germany 12488
Poland 10421
Brazil 9222
India 8583
Canada 4865
Portugal 4395

Een Excel-pro (of ik met meer tijd/zin) zou ook nog het hoogste aantal bisdommen per katholiek persoon, of het hoogste aantal priesters per katholiek kunnen berekenen.

WK-curiositeiten

-Luxemburg is recordhouder, omdat het zich al sinds 1934 tevergeefs probeert te kwalificeren

-Nederlands Oost-Indië is recordhouder, omdat het als enig team maar één WK-wedstrijd heeft gespeeld

-Portugal is recordhouder, omdat het tot de 0-0 tegen Ivoorkust dit WK, al 17 wedstrijden niet gelijk had gespeeld. De serie startte in 1966.

-Zwitserland is recordhouder, omdat het op het WK van 2006 geen tegengoals incasseerde, en het dit WK tegen Chili voor het eerst in 559 WK-minuten een tegendoelpunt kreeg (ze gingen hiermee voorbij het Italiaanse record van 550 minuten). De Zwitserse serie startte in 1994. De 22 wedstrijden daarvoor incasseerde de Zwitsers steeds ten minste één tegengoal. Ook dit is een wereldrecord - en deze serie startte in 1934.

-Jari Litmanen is recordhouder omdat hij in vier decennia interlands heeft gespeeld (voor het eerst in december '89 en tot nu toe voor het laatst in januari 2010), en nooit één keer op een eindtoernooi heeft gespeeld)

-Alfred Bickel en Erik Nilssen zijn de enige spelers die aan voor- en naoorlogse wereldbekers hebben deelgenomen.

-Rigoberto Song is de enige veldspeler dit WK, die het WK van '94 meemaakte

-Het is al sinds 1970 niet meer gebeurt dat dezelfde speler iedere wedstrijd scoorde

-De Argentijnse keeper Roa kreeg in 1998 een gele kaart tijdens de penalty-serie

-De 4 rode kaarten tijdens Nederland - Portugal (2006), waren ook een record, de zestien kaarten die in totaal vielen zijn een gedeeld record met een wedstrijd uit 2002.

-Jusip Simonic kreeg in 2006 drie gele kaarten. Dit kostte scheidsrechter Graham Poll zijn loopbaan.

-Roberto Rojas kreeg in 1990 een schorsing van 12 jaar voor een overtreding

-Geen enkel gastland verloor ooit zijn eerste Wk-duel